وقتی حافظ و مولانا هم پاسخی برای راز عشق ندارند
کتاب‌ها گشوده‌اند، نام بزرگان ادبیات فارسی در فضای تصویر حضور دارد و چهره‌ای در سکوت به نقطه‌ای نامعلوم چشم دوخته است؛ اما هیچ‌یک از این نشانه‌ها پاسخی روشن به پرسش پنهان نگاه او نمی‌دهند. این همان حال‌وهوایی است که دکتر مازیار میر، محقق و پژوهشگر، در توصیف تابلوی مریم امیری‌زاده به آن توجه کرده و عشق را در مرکز روایت این اثر قرار داده است.
به گزارش ستاره نیوز، به روایت میر، خلق این تابلو بیش از یک سال زمان برده است؛ زمانی که نمی‌توان آن را صرفاً به تلاش برای تکمیل یک اثر هنری محدود کرد. در پس این مدت، گویی تجربه‌ای از دوری، انتظار و مواجهه با کلامی قرار دارد که قرار بود به‌آسانی از کنار زندگی عبور کند، اما به حادثه‌ای عمیق و ریشه‌برانداز تبدیل شد.
رنگ‌ها در چنین تصویری، تنها ابزار نقاش برای بازنمایی چهره نیستند. هر سایه و هر خط، بخشی از احساسی را منتقل می‌کند که امکان بیان مستقیم آن وجود ندارد. انگار رنج، پیش از آنکه به زبان بیاید، راه خود را به سطح بوم باز کرده و در چهره شخصیت تصویر ماندگار شده است.
کتاب‌های اطراف او نیز صرفاً اجزایی برای تکمیل فضای نقاشی نیستند. حضور حافظ، سعدی، مولانا، عطار و فردوسی، جهان اندیشه و ادبیات را به تصویر پیوند می‌زند؛ بااین‌حال، نگاه شخصیت همچنان در جست‌وجوی چیزی است که در میان صفحات باز کتاب‌ها پیدا نمی‌شود. گویی گمشده او نه یک پاسخ معمولی، بلکه حقیقتی است که تنها در تجربه شخصی و پیچیده عشق می‌توان به آن نزدیک شد.
دکتر مازیار میر، این وضعیت را با مفهوم سنگینی عشق پیوند می‌دهد؛ عشقی که برخلاف تصور اولیه، به هیجانی گذرا محدود نمی‌ماند و به باری بر دوش روح تبدیل می‌شود. کتاب‌های تکیه‌داده بر میز، در این خوانش، شاهدان خاموش شب‌هایی هستند که با بیداری، تفکر و التهاب درونی سپری شده‌اند.
در توصیف میر، هنر مریم امیری‌زاده در جزئیات چهره و هماهنگی سایه‌روشن‌ها آشکار می‌شود. این جزئیات، دشواری تجربه‌ای را بازتاب می‌دهند که در آغاز ساده به نظر می‌رسید، اما با گذشت زمان لایه‌های پنهان خود را آشکار کرد؛ همان معنایی که در سخن مشهور حافظ درباره آسان‌نمودن عشق در آغاز نهفته است.
شخصیت این تابلو در میان شعر، کتاب و حکمت محاصره شده، اما در برابر عشق، دانسته‌هایش کفایت نمی‌کنند. نگاه او از محدوده استدلال‌های عقلانی فراتر رفته و به قلمرو حیرت رسیده است؛ جایی که زبان از توصیف ناتوان می‌شود و تصویر، وظیفه بیان احساس را بر عهده می‌گیرد.
از این منظر، اثر امیری‌زاده را می‌توان مرثیه‌ای تصویری برای غرور ازدست‌رفته عاشق دانست؛ انسانی که در آغاز شاید عشق را بازی ساده روح می‌پنداشت، اما در پایان خود را در برابر اقیانوسی بی‌کران از دلبستگی و شیدایی می‌یابد.
نوشته دکتر مازیار میر، محقق و پژوهشگر
